Je hebt midi keyboards en midi keyboards. Zo ook van Arturia, die met de Keylab Essential een uiterst betaalbare en flexibele set keyboards aflevert.

Arturia

Het Franse Arturia ken je wellicht van hun software modulaties van klassieke hardware synths. In de V-Collection vind je digitaal nagemaakte versies van Moog, Roland, Yamaha en vele anderen. Maar naast het emuleren van klassiekers, maken ze zelf ook kwaliteits hardware synthesizers die mogelijk later weer als klassiekers bestempeld gaan worden. Denk daarbij aan de giga MatrixBrute of de MiniBrute. Een combinatie van die twee werelden kun je terug vinden in de diverse hybride oplossing. Denk hier aan een drum oplossing als de Spark. Maar ook op toetsenvlak zijn ze al jaren actief. De Keylab reeks bied diepgaande integratie tussen software modulaties van klassiekers met een universeel keyboard aan je USB poort. Ze komen in diverse maten en uitvoeringen. Waarbij ik persoonlijk al de nodige ervaringen heb opgedaan met de voorloper van de Keylab 25: Analog Experience The Factory. Maar voor deze review zoomen we in op de wat goedkopere Keylab versies: de Keylab Essential.

Keylab

Keylab is een concept van Arturia waarbij je een instance (als plugin of stand alone) van Analog Lab hebt draaien, die diepgaand integreert met een midi keyboard/controller aan je computer. Alsof je de synth zelf op je bureau hebt staan. De controls op je keyboard zijn gemapped met functionaliteiten op het scherm, waardoor het aantal muisbewegingen drastisch wordt teruggebracht. Een hybride oplossing die eigenlijk al jaren op de markt is, getuige het feit dat ik ergens begin 2010 al een dergelijk Arturia keyboard op mijn bureau had staan. Een kleine en solide ragbak met aan de software kant een uiterst gevarieerd pallet aan geluiden. Maar tijden veranderen. En zo ook het Keylab assortiment. Ondertussen kun je kiezen uit 25, 49, 61 of 88 toetsen. En wanneer je zwart beter vind staan, kun je bij de grotere modellen ook nog kiezen voor een niet-wit model.

Kwalitatief zijn de reguliere Keylab modellen wel serieus spul. Metalen behuizingen, semi gewogen toetsen en een houten afwerking aan de zijkant. Maar aan dergelijke kwaliteit hangt een prijskaartje. Het kleinste model met 25 toetsen scoor je voor een bedrag van rond de 200. Wil je echter meer toesten, dan zit je met 49 toetsen al op een prijs van circa 350 euro. Wanneer je een echte keyboard ridder bent, is dit niet direct een issue. Maar wanneer je slechts even snel wat rifjes wilt proberen, is het wellicht wat aan de dure kant. En daar hebben ze bij Arturia wat op gevonden: de Keylab Essential.

Keylab Essential

Aan de software kant krijg je, net als bij de reguliere Keylab reeks, ook een kopie van Analog Lab meegeleverd. Dus aan geluiden geen gebrek. Het verschil zit hem in de hardware kant van het verhaal. Door te beperken in functionaliteit en bouwkwaliteit, liggen de prijzen een stuk vriendelijker voor de beginner of gevorderde producer met behoefte aan wat toetsen. Let op: daarmee is de Keylab Essential niet direct een lowbudget controller voor de n00b op de hoek. Zeker niet. En dat zul je ook wel verderop lezen in de review.

De Keylab Essential is momenteel beschikbaar in 2 modellen: 49 keys (199 euro) en 61 keys (249 euro). En het verschil van 12 toetsen is tevens het enige verschil. Want verder is alles aanwezig op beide units:

  • Mod wheel
  • Pitch wheel
  • Chord functie
  • 8 drums pads
  • DAW transport functies
  • Centrale bediening inclusief display
  • 9 sliders & rotaries
  • MIDI Out
  • Sustain pedal input

Naast de hardware, krijg je bij beide units een kopie van Analog Lab, Ableton Live Lite en UVI’s Grand Piano Model D. Op deze manier ben je direct voorzien van een DAW, een goed klinkende Piano en 5000 geluiden uit diverse legendarische synthesizers.

Deze diashow vereist JavaScript.

Installatie

Met het uitpakken van de Keylab Essential 61 ben je eigenlijk bijzonder snel klaar. De doos bevat de unit zelf, een USB kabel en een setje leaflets met licentiecodes voor de software. Met deze laatste ben je even een kwartiertje in de weer. Je moet jezelf namelijk registreren om de software binnen te kunnen halen. Als je dat eenmaal hebt gedaan, is het een kwestie van installeren. Hierbij maak je gebruik van Arturia’s Software Center. Een centrale applicatie die al je Arturia licenties en installaties beheerd. Een bijzonder handige manier om eenvoudig overzicht te houden. Zeker wanneer je meerdere Arturia producten hebt. Additioneel heb ik ook het MIDI Control Center geinstalleerd. Dat is met name relevant als je zelf aan de slag wilt gaan met mappings voor de buttons op de hardware.

De Keylab Essential 61 is best een fikse unit. Met bijna 90 centimeter aan breedte, heb ik mijn bureau even moeten leegruimen. Maar door het mod- en pitch wheel niet direct links van de toetsen te plaatsen, wordt op deze manier net weer 10 centimeter bespaard. Voor sommige ervaren clavier kunstenaars zal deze plaatsing niet wenselijk zijn. Maar voor mij persoonlijk geen issue.

Effectief was ik met 30 minuten up-and running.

Bouwkwaliteit

Als je de unit oppakt merk je dat er vaker voor plastic dan voor metaal is gekozen. De unit is namelijk erg licht in vergelijking met het reguliere Keylab model van dit formaat. Maar laten we wel wezen: de Keylab Essential gaat niet mee op wereldtournee. Sterker nog, deze gaat mijn bureau niet verlaten (afgezonderd van het retourneren naar de importeur natuurlijk). Om die reden is het voor mij niet van enorm belang dat de behuizing rock solid is. Wat wel belangrijk is, is dat de controls die ik wil gebruiken wel degelijk aanvoelen. Als ik ergens een hekel aan heb, dan zijn het wel dodgy faders, ielige potmeters en wiebelende keys. Daar is bij de Keylab Essential geen sprake van.

Deze diashow vereist JavaScript.

Toetsen, drumpads en meer

Het belangrijkste aspect van een keyboard zijn toch wel de toetsen. Deze zijn licht en niet te vergelijken met gewogen toetsen van de high end keyboard. Ze houden rekening met de velocity, en daar is het zo’n beetje mee gezegd. Maar als je, net als mij, deze unit gebruikt om een leuk rifje of akkoord te vinden, dan is dat helemaal niet erg. Ik speel geen piano. Ik wil klakkeloos op een keyboard kunnen rossen of hetgeen ik in mijn hoofd heb ook gaat werken. En daar is dit prima voor. Sterker nog, dat zou op het goedkoopste keyboard nog wel kunnen. Maar de Keylab Essential bied mij de mogelijkheid om verder te gaan. Om ook zaken te bedienen buiten het spelen van noten. En dat kan niet zomaar elk keyboard. Enfin, daar kom ik later nog op terug.

Het mod- en pitch wheel zit strak in de behuizing. Er is geen sprake van speling en ze hebben een lekkere weerstand. De verlichte drumpads zijn tof gedaan. Ze zijn niet van dezelfde kwaliteit als op een Maschine, maar ze bieden genoeg weerstand om even snel een idee in te tekenen binnen Logic’s piano roll. De faders op de unit zijn compact, hebben het nodige aan weerstand en doen hun werk. Idem geldt voor de potmeters erboven en de knoppen die verspreid zitten over de unit. Bij geen enkele button heb ik het idee dat ik de onderliggende printplaat mee naar beneden druk. Ik hoef niet bang te zijn er op een dag een button niet meer omhoog komt. Dat is bij vele budget keyboards wel het geval.

Aansluitingen

De Keylab Essential kent een wat uitgekleder pallet aan aansluitingen in vergelijking met de Keylab. Maar wanneer je voornamelijk in-the-box werkt, is dat zeker geen problem. Wat de USB aansluiting doet, zal geen uitleg behoeven. De andere 3 wellicht wel.

  • DC: De unit heeft een ingang voor een externe adapter. Deze is enkel van toepassing wanneer je de controller stand alone gebruikt zonder tussenkomst van een computer. In alle andere gevallen kan de unit volledig op de voeding vanuit de USB werken.
  • Sustain: Op deze ingang kun je een sustain pedal aansluiten. Piano virtuozen onder ons kunnen dus net dat beetje extra controle toevoegen.
  • MIDI Out: Een handige extra optie als je bijvoorbeeld een hardware synth wilt aansturen (omdat deze bijvoorbeeld zelf geen keys heeft, zoals bijvoorbeeld een Access Virus Desktop).

Deze diashow vereist JavaScript.

Analog Lab

De Analog Lab software is een plugin bestaat uit meer dan 5000 geluiden, genomen van allerhande klassieke synths. Zie Analog Lab als een V-Collection light, waarbij je feitelijk beperkt bent om de sounds aan te passen. Je hebt namelijk niet alle controls ter beschikking. Dit is beperkt tot de basics.

Maar dat is wellicht ook direct het enige wat je nodig hebt. Want in een tijd waar producers eerder grijpen naar het kopen van een preset pack in plaats van het uitvogelen van een synth, is navigeren door presets en het aanpassen van enkel de meest basale controls voldoende. En dat is wat je bij de Analog Lab in combinatie met de Keylab Essential prima kunt doen.

Presets

Het vinden van de presets is eenvoudig dankzij de tags die ze mee hebben gekregen. Hiermee navigeer je moeiteloos langs alles wat je niet zoekt. En zoals je zou verwachten, is de grote rotary op het keyboard hier van essentieel belang bij. Met een paar keer draaien en klikken zit je bij die ene piano of saw sound. Uiteraard kun je ook met de muis de gewenste filtering toepassen op je sounds, maar dat haalt ook een deel van de beleving weg.

Op het display van de hardware zie je overigens ook alle opties voorbij komen. Dus wanneer je laptop op de hoek van de tafel staat, dan kun je je informatie ook van het display afhalen.

Sounds

Tsjaa, wat zal ik zeggen. Dit pakket is compleet, zeer compleet! Je krijgt sounds uit 8 analoge synths, 4 digitale synths en een hele reeks piano’s en orgels. Naast dat je deze allemaal onafhankelijk kunt bespelen, kun je ook nog 2 sounds met elkaar combineren/layeren.

Controls

Als je binnen de Analog Lab software het juiste keyboard hebt geselecteerd (in ons geval de Keylab Essential), zul je op je scherm direct een digitale weergave zien, die correspondeert met de hardware rotaries en faders. Per preset kun je nu diverse instellingen maken met behulp van je hardware. Denk daarbij aan Attack, Decay, Sustain en Release. Maar ook filter instellingen, effect settings en meer. Dit hangt af van de geselecteerde preset/sound.

DAW Integratie

Naast dat deze unit perfect integreert met de Analog Lab software, is het ook mogelijk om de Keylab Essential te laten communiceren met je DAW. En dat is voor mij een enorme welkome aanvulling. Tuurlijk, ik ken ondertussen een hele reeks Logic Pro X shortcuts uit m’n hoofd. M’n spacebar is al helemaal dol gedrukt. En hetzelfde geldt voor de enter. Maar de Keylab Essential bied meer dan alleen een start, stop en rec button. Zo ben ik nu in staat om met de grote rotary door mijn project te scrollen. En de 9 faders zijn nu gekoppeld aan de digitale faders in mijn mixers.

Om dit alles te realiseren heb ik wel even de handleiding er op nageslagen. Want het vereist namelijk dat je de Keylab Essential bekend maakt in je DAW en koppelt aan een Mackie protocol. Afhankelijk van je DAW kun je kiezen voor de MCU of HUI variant. Waarbij voor Logic Pro X wordt geadviseerd gebruik te maken van MCU. Maar dit werkt eigenlijk hetzelfde bij alle serieuze DAW’s. Wanneer je dit eenmalig hebt ingesteld, is je Keylab Essential ook beschikbaar voor de DAW functies.

Tijdens mijn testritjes vond ik de start, stop en rec buttons niet direct boeiend. Maar de functie om door mijn project te scrollen vond ik des te meer boeiend. Evenals de dedicated knop voor save en undo. Stiekem toch wel enorm handig! En wanneer je in je mixer bezig bent, zie je dankzij het Mackie protocol in je mixerwindow welke kanaalfaders zijn gemapt naar een fader op je controller. Wel moet je er rekening mee houden dat de digitale faderstand niet overeenkomt met de stand op je controller, aangezien ze niet motorized zijn. Breng dus eerst de stand van je controllerfader op gelijk niveau als je digitale fader, om vervolgens van daaruit verder te werken.

Combineren en wisselen

Wanneer je de Analog Lab gebruikt als een plugin binnen je DAW, dan moet je dus op de 1 of andere manier wel schakelen tussen de verschillende bedieningsmodussen. Daarvoor hebben de strijders bij Arturia bedacht dat je dat eenvoudig kunt doen met de “Map Select” button. Door deze in te drukken, kun je via de drumpads schakelen in bedieningmodussen.

Nog meer integreren

Wil je nu nog meer mappen, dan kan dat! De mapping voor Analog Lab en DAW zijn beperkt in te richten. Maar naast deze 2, zijn er nog 6 slots beschikbaar om je eigen mappings in te stellen. Dit kan een variatie zijn op de standaard DAW controls. Maar wellicht ook mappings voor je favoriete synth(s). Dit alles doe je relatief eenvoudig in het MIDI Control Center. Een specifieke applicatie waarin je naar eigen inzicht MIDI commando’s kunt “programmeren”. Hetgeen deze controller ook direct weer extra flexibel maakt.

Eenvoudig akkoorden spelen

De Keylab Essential heeft een handige chord functie aan boord. Deze werkt binnen Analog Lab, maar ook binnen je DAW. Houd de chord button ingedrukt, druk op de keys die in je akkoord wilt opnemen en laat de chord button los. Nu zal een enkele toetsaanslag direct omgezet worden in een akkoord zoals je dat zelf hebt ingegeven. Uiterst handig wanneer je niet direct thuis bent in akkoorden.

Zelf ben ik zo’n akkoord analfabeet. Ooit heb ik weleens een akkoorden boekje aangeschaft, maar dat is enorm lastig vertalen naar andere toonhoogtes. Het kan allemaal wel, maar dit is vele malen makkelijker!

Verdict

Als je op zoek bent naar een simpel keyboard met 49 of 61 toetsen, dan is dit 1 van de opties die je tegenkomt. En de kans is dan even groot dat je dan wellicht kiest voor een ander merk t.o.v. de Keylab Essential, aangezien er best wat concurrentie op dit vlak is. Maar wanneer je verder kijkt dan alleen die toetsen, dan zul je al snel zien dat je keuze gelimiteerd is en de Keylab Essential nog steeds in je lijst met opties staat. Ook hier is het voor de Keylab Essential nog even vechten tegen de concurrentie, die ook DAW aansturing beloofd.

Maar wat de Keylab Essential wel uniek maakt, is dat je met dit keyboard hardware synths kunt aansturen via MIDI, je er een onwijs veelzijdige plugin bij krijgt en het spelen van akkoorden een eitje wordt.

Beoordeel de Keylab Essential 49 of 61 daarom niet alleen als keyboard. Beoordeel het als een keyboard, DAW controller, (beperkte) MIDI interface en plugin. Wanneer je dat doet, zul je zien dat je met de Keylab Essential enorm veel waar krijgt voor je geld!

Prijs en beschikbaarheid

Je scoort de Keylab Essential 49/61 via de betere specialist voor circa 199,- euro (49 toetsen) of 249,- euro (61 toetsen). Het enige dat je daarvoor nodig hebt is een USB aansluiting en voldoende ruimte op je desk. De meegeleverde Analog Lab software draait standalone, maar is tevens beschikbaar als VST 2.4 (64-bit), VST 3 (64-bit), AAX (64 bits met PT 11) & Audio Unit (64-bit). Weet je niet zeker of de software prima gaat draaien op jouw hardware? Controleer dan even de systeemvereisten:

  • PC: Windows 7 (of hoger) met minimaal 4 GB RAM, 2 GB disk space en 2.0 Ghz CPU.
  • Mac: OSX 10.10 (of hoger) met minimaal 4 GB RAM, 2 GB disk space en 2.0 Ghz CPU.

Wil je hem eerst testen? Controleer dan de systeemvereisten en download de demo!

Socials

Volg Arturia op de volgende kanalen om volledig bij te blijven met de ontwikkelingen:

Facebook / Youtube / Soundcloud / Twitter / Instagram