De Fabfilter Pro-L limiter is geliefd onder velen. En terecht! Maar de meesters bij Fabfilter zijn er toch in geslaagd verbeteringen aan te brengen. Wij mochten de Pro-L 2 testen. Check onze bevindingen!

Fabfilter

FabFilter is het bedrijf van Frederik en Floris. Twee oerhollandse gasten met een passie voor goed klinkende en innovatieve plugins. Sinds 2002 werken ze aan hun producten, waarbij met regelmaat industrie standaarden ter discussie zijn gesteld, met vooruitstrevende ontwerpen als resultaat. Naar eigen zeggen gaan ze de uitdaging om het wiel opnieuw uit te vinden niet uit de weg. En dat is niet geheel zonder succes. De afgelopen jaren zijn veel van hun plugins tot industriestandaarden verheven. Denk daarbij aan de uiterst flexibele Pro-Q 2 equalizer. Of hun Pro-L limiter. What the heck, eigenlijk kun je hier wel het volledige FabFilter assortiment wegzetten, want ze werken stuk voor stuk flexibel en intuitief! Momenteel bestaat het assortiment uit:

FABFILTER MIXING AND MASTERING PLUGINS

  • Pro-Q 2: Equalizer plugin met een enorme flexibiliteit dankzij de gebruiksvriendelijke interface.
  • Pro-R: Reverb plugin waarmee je op unieke wijze de reverb per frequentie kunt instellen. Check ook zeker onze review!
  • Pro-C 2: Compressor plugin met geavanceerde sidechain mogelijkheden.
  • Pro-MB: Multiband compressor plugin met vrij definieerbare frequentiebanden.
  • Pro-DS: De-Essing plugin voor het verwerken van je vocale opnames.
  • Pro-G: Gate en Expand plugin om signalen te laten ducken of expanden.

FABFILTER CREATIEVE EFFECT EN SYNTHESIZER PLUGINS

  • Saturn: Saturation en distortion plugin met diverse multiband modulatie mogelijkheden.
  • Timeless 2: Tape delay plugin met filters en modulatie mogelijkheden.
  • Volcano 2: Filter plugin met modulatie mogelijkheden.
  • Twin 2: Softsynth op basis van 3 oscillatoren.

FABFILTER BASIC PLUGINS

  • One: Softsynth op basis van 1 oscillator.
  • Simplon: Filter plugin op basis van 2 multi mode filters.
  • Micro: Compacte filter plugin.

Sinds November 2017 leveren de heren ook een nieuwe versie van hun uiterst populaire limiter plugin, de FabFilter Pro-L 2. Wij hebben deze nieuwe plugin ter review meegenomen, en enkele weken in al onze lopende projecten gestoken.

Fabfilter Pro-L 2

De Pro-L 2 is de opvolger van de immens populaire Pro-L limiter plugin. Menig producer heeft deze plugin al jaren in zijn of haar mastering chain zitten. De werking ervan is bijzonder eenvoudig. Zorg dat de input niet te luid is, verhoog je input gain en laat de limiter z’n werk doen. Mocht je toch nog wat extra opties willen instellen, dan kun je in een beperkt advanced menu kiezen tussen verschillende stijlen van limiting (ieder met hun eigen algoritmes en eigenschappen). Maar ook zaken als lookahead, attack & release zijn beschikbaar. En dankzij de uitstekende interface, krijgen je oren net wat extra hulp om te bepalen of je de gain niet te hard zet.

Maar ondertussen zijn we bijna zeven jaar verder, en was er ruimte voor een upgrade.

Nieuwe opties

Als je de Pro-L en Pro-L 2 naast elkaar houd, lijken ze ongekend veel op elkaar. Echter zijn er toch een aantal wezenlijke verschillen op te merken.

  • Nieuwe limiter stijlen
  • Nieuwe weergave opties
    • Inclusief Loudness metering
  • Surround support
  • True peak limiting
  • Nieuwe oversampling modussen

Waarbij een aantal opties in deze tijd toch wel een enorm welkome aanvulling zijn op de reeds solide Pro-L.

Nieuwe limiter stijlen

In de eerste versie van de Pro-L, vinden we vier limiter stijlen terug. Elke stijl heeft z’n specifieke eigenschappen en algoritmes. Waarbij het wisselen tussen de stijlen diverse effecten heeft op het eindsignaal. In de Pro-L 2 zijn er nog eens vier toegevoegd.

  • Aggresive: een stijl die ervoor zorgt dat je flink luider kunt gaan zonder teveel kracht in het laag te verliezen.
  • Modern: een stijl die ervoor zorgt dat de transients lekker doorkomen. Meer punchy.
  • Bus: een stijl die het beste tot zijn recht komt wanneer je de Pro-L 2 plaats op je bussen. Waarbij de diverse bussen al gelimit op je master bus binnen komen.
  • Safe: een stijl waarbij het hard mag gaan, maar er geen distortion zal optreden. Effectief als je een enorm steriel eindresultaat wilt behalen.

Waarbij ik zonder twijfel kan zeggen dat Aggresive mijn voorkeur heeft. Zeker in de harddance is het nog steeds een kleine wedstrijd om te zorgen dat je luid klinkt. En met deze stijl is dat mogelijk. De eindmix klinkt nog steeds vol en verliest geen kracht op de transients. Uiteraard zorgt dit wel voor bijkomende side effects, maar wanneer juist gedoseerd, voegt het ook echt wat toe! Zo zul je opmerken dat je her en der wat extra distorted elementen hebt. Maar in tracks vol screeches en distorted leads, is dat geen misplaatst effect.

Nieuwe weergave opties

Een overzicht met flitsende lijnen en pieken is niets nieuws. Dat kennen we wel uit meer plugin’s. Maar wat de Pro-L 2 bruikbaar maakt, is dat je in één overzicht vier gegevens terug kunt lezen. Zo zie je in lichtblauw het input signaal. Daarachter staat in donkerblauw het output signaal. In het rood zie je de limiting toegepast worden. En in de screenshot hieronder vertegenwoordigd de gele lijn de loudness. Zo is direct zichtbaar wat de plugin voor je doet. Afhankelijk van de weergave optie, is het verloop van deze meters net wat anders.

  • Slow Down: De meters worden langzaam van links naar rechts opgebouwd. Wanneer de rechter zijde is bereikt, schuift alles op naar links.
  • Fast: Een snel verloop van gegevens die continu meeloopt met de audio. Eigenlijk de meest klassieke manier zoals velen het gebruiken.
  • Slow: Idem aan Fast, maar dan op een rustiger tempo. Gegevens blijven langer in beeld, maar zijn minder accuraat.
  • Infinite: Van links naar rechts blijft het signaal opbouwen. Wanneer de grafieken de rechter zijde hebben bereikt, zal de data aan de linker zijde gecomprimeerd worden. Het effect is dat je aan het einde van je track een soort van waveform op je scherm hebt die je volledige track weergeeft.

Gedurende het testen heb ik het meeste gebruik gemaakt van de Slow modus. Maar zeker in het eindstadium is het ook wel enorm handig om je track eens te bekijken via de Infinite mode. Het geeft je direct inzicht in de passages die misschien nog wat extra aandacht behoeven.

Loudness metering

Loudness! Yes, eindelijk! Ofja, met Logic Pro X heb ik al een tijdje een loudness meter in huis, maar het is fijn dat dit ook direct in de Pro-L 2 is ingebouwd. De loudness meet je in LUFS (Loudness Units Full Scale). In het leven geroepen om de reclameblokken tijdens TV shows op een gelijk “volume” te krijgen. Want enkele jaren terug moest je nog naar je afstandbediening grijpen zodra die kneiter harde reclames begonnen. Dankzij allerlei regels klinken deze tegenwoordig net zo hard als de film of serie die je zit te kijken.

Deze techniek wordt nu ook volop ingezet in de studio. Daar waar je eerst werkte in dB bij piek en RMS waardes, is nu LUFS de standaard. En de Pro-L 2 voorziet daar in. Zo meet de Pro-L 2 drie verschillende LUFS waardes: Momentary (soort van piekwaardes), Short Term (een iets minder snelle variant van de Momentary) en Integrated (een gemiddelde, genomen over een langere periode).

Deze diashow vereist JavaScript.

Wat handig is, is dat je targetwaardes in kunt stellen. Zo kun je je master afstemmen op de juiste Loudness. Voor CD audio wordt over het algemeen -9 LUFS aangehouden. Streaming daarentegen komt het beste uit de verf bij -14 LUFS. Hetgeen de Pro-L 2 presets voor aan boord heeft.

True Peak Limiting

True Peak Limiting is met name van toepassing wanneer je van digitaal naar analoog gaat. Hierbij kan gedurende de conversie de nodige clipping onstaan. In het harddance domein is dat niet altijd even erg. Het kan net dat extra randje geven. Mocht je nu toch echt op safe willen spelen, dan zal de True Peak Limiting er op voorhand voor zorgen dat het input signaal alsnog naar het juiste level wordt gehaald. Mochten er dan door het limiting process alsnog wat pieken doorheen schieten, dan zullen die in de output weer netjes gereduceerd worden.

Handigheidjes

Buiten de genoemde nieuwe opties, zijn er ook een aantal functies die gewoon praktisch zijn.

  • Weergave opties: Zo kun je de Pro-L 2 in diverse grotes weergeven, inclusief een full screen variant.
  • Voorbeluistering: Door te limiten klinkt alles veel harder. Maar het is ook mogelijk om zonder dit volume verschil te luisteren naar het eindresultaat. Met andere woorden: je kunt je hiermee focussen op de bijkomende effecten. Tevens is het mogelijk ook enkel deze bijkomende effecten te luisteren. Zo kun je exact monitoren of er bijvoorbeeld ook distortion optreed, en deze solo-en ten opzichte van het eindsignaal.
  • Side chain: Wanneer je een alternatieve bron wilt gebruiken om de limiter aan te sturen.
  • Presets: Mocht je niet van het tweaken zijn, dan wordt de plugin geleverd met tal van presets.

Deze diashow vereist JavaScript.

Verdict

De Pro-L 2 komt voor mij op het juiste moment. Mijn tracks waren altijd aanzienlijk zachter dan die van collega’s. Nu gebruikte ik veelvuldig de stock limiter van Logic Pro X. Maar dat resultaat was simpelweg nooit zo luid. De Pro-L 2 geeft mij de mogelijkheid mijn tracks weer net wat harder door de speakers te laten knallen, zonder al te veel kwaliteit te verliezen. Sterker nog, op sommige punten is wat additionele saturation of subtiele distortion wel wenselijk.

De Loudness metering en visualisatie van de verschillende signalen is weer des Fabfilter’s: gelikt.

Mocht je in de harddance actief zijn en de Pro-L al gebruiken: check de demo van de Pro-L 2. Want de Aggresive limiter stijl zal je waarschijnlijk aanspreken! Heb je nog geen Fabfilter limiter? Dan is dit een must have!

Deze diashow vereist JavaScript.

Prijs en beschikbaarheid

Je haalt de FabFilter Pro-L 2 in huis via FabFilter.com voor 169,- euro. De limiter plugin is beschikbaar in 32 en 64 bit. Afhankelijk van je DAW, kun je de volgende formats krijgen: AU, VST, VST3, AAX en RTAS. Weet je niet zeker of hij prima gaat draaien op jouw hardware? Controleer dan even de systeemvereisten:

  • PC: Windows XP (alleen 32 bit) / Windows Vista / Windows 7 / Windows 8/ Windows 10
  • Mac: OSX 10.6 of hoger

Wil je hem eerst testen? Controleer dan de systeemvereisten en download de demo!

Socials

Volg FabFilter op de volgende kanalen om volledig bij te blijven met de ontwikkelingen:

Youtube / Twitter / Facebook / Vimeo

Laat je reactie achter met Facebook